Als Geld je Lief is-Bescherm jezelf en je vermogen tegen een volgende grote crisis!

Blog

Interview Marketupdate

Elmer 0 Reactie

Vanavond heeft de Federal Reserve de rente verhoogd: een historische stap volgens de analisten. Voorafgaand aan deze beslissing werden Eric Mecking en Elmer Hogervorst geïnterviewd door Marketupdate over de vraag of de rente verhoogd zou gaan worden en wat het effect zou zijn. Lees hieronder het interview.

fed-building-evening-light

Gaat de Federal Reserve de rente verhogen?

Vanavond weten we of de Amerikaanse centrale bank een einde maakt aan een tijdperk van bijna tien jaar met nul procent rente. Janet Yellen, voorzitter van de Federal Reserve, zal om 20:00 Nederlandse tijd een toelichting geven op het rentebesluit waar veel beleggers al maanden naar uitkijken. De verwachtingen zijn hoog gespannen, want de centrale bank spreekt al sinds het afbouwen van haar laatste ronde van monetaire stimulering over het verhogen van de rente.

In september rekenden analisten ook al op een renteverhoging, maar toen gooide een flinke daling van de aandelenmarkt wereldwijd roet in het eten. In haar verklaring zijn Fed-voorzitter Yellen toen dat de economie nog niet voldoende hersteld was om een renteverhoging te rechtvaardigen.

Uitstel, maar ook afstel?

De aandelenkoersen gingen de afgelopen weken opnieuw onderuit, maar de Amerikaanse centrale bank kan het zich eigenlijk niet meer permitteren om nóg langer te wachten met een renteverhoging. Niet dat het op korte termijn veel effect zal hebben voor de economie, maar meer omdat de centrale bank daarmee de illusie van controle over de financiële markten zou kunnen verliezen. De geloofwaardigheid van de Federal Reserve loopt schade op als de centrale bank haar geplande strategie van een renteverhoging opnieuw op de lange baan schuift.

Volgens Sander Noordhof van Goudstandaard hoeven we vanavond niet al teveel spektakel te verwachten van het rentebesluit. “De meeste effecten zijn de afgelopen maanden al in de koersen verwerkt.” Wel voorziet hij bij een rentestap door de Fed een flinke waardedaling van de zogeheten high-yield obligaties, leningen aan minder solide bedrijven die een hoger rendement opleveren. De problemen bij Third Avenue lieten zien dat de liquiditeit in deze markt minimaal is. “Een stijgende rente kan een verkoopgolf van dit risicovolle schuldpapier teweeg brengen”, aldus Noordhof.

Wat ook een rol zal spelen is het tempo waarin de centrale bank de rente verhoogt. Blijft het bij één renteverhoging of volgen er meerdere? Dat zal de toekomst moeten uitwijzen. Wat een rentestap zal doen met de wisselkoers tussen de euro en de dollar? “Een kleine rentestap is al in de koersen verwerkt, daarom verwacht ik ook geen grote beweging in de euro/dollar. Ik denk niet dat de euro als gevolg van een renteverhoging in de VS naar pariteit gaat met de dollar. De euro doet het overigens helemaal niet zo slecht, als je bedenkt dat de koers ruim tien jaar geleden nog veel lager gestaan heeft”, zo verklaarde Noordhof.

Ook Eric Mecking en Elmer Hogervorst, auteurs van het boek ‘Deflatie in Aantocht‘, verwachten vanavond een renteverhoging. “Ze hebben er een jaar lang over gesproken en het wordt tijd dat ze het dan ook eens doen anders is de Fed niet geloofwaardig meer.” Volgens beide heren zal de stijging van de rente in de VS de dollar verder doen stijgen ten opzichte van de euro.

“Die trend was sowieso al in gang gezet, omdat de Eurozone binnenkort in een groot deflatoir moeras zal belanden. Kapitaal zal daardoor vluchten naar de Verenigde Staten”, zo schrijven de heren in een verklaring.

Kleine renteverhoging

Beursanalist Cor Wijtvliet van Beurshalte verwacht dat de centrale bank de rente gaat verhogen, maar dat die beperkt zal blijven tot 15 basispunten. “Het is de eerste verhoging die in drie of vier stapjes de rente tegen het einde van 2016 naar 1% zal brengen”, zo verklaarde hij tegenover Marketupdate.

“Ik denk dat er eerder sprake zal zijn van opluchting dan ernstig negatieve effecten. Het besluit is zo lang al in de week gelegd. Iedereen is al maanden voorbereid”, zo voegde beurscommentator Wijtvliet eraan toe.

De laatste jaren worden de acties van centrale bankiers onder een vergrootglas gelegd en de media stort zich er bovenop. Is al die aandacht voor dit rentebesluit terecht of wordt de macht van de Federal Reserve overschat?

Mecking en Hogervorst laten in een verklaring tegenover Marketupdate weten dat de macht van centrale banken als de ECB en de Federal Reserve nog te vaak wordt overschat:

“De markt bepaalt uiteindelijk wat er gebeurt, niet de Federal Reserve. De centrale bank is een volger en geen leider: als de kapitaalmarktrente stijgt, volgt niet lang daarna de Fed. Dat zien we bijvoorbeeld terug in de Amerikaanse 10-jaars staatsobligaties. De rente bodemde in 2012 en ondanks een terugval in 2014 en begin 2015, stijgt de rente weer.”

De auteurs van Deflatie in Aantocht schrijven in hun verklaring dat de extreem lage rente van centrale banken de speculatie heeft aangewakkerd en dat daardoor de aandelenmarkten zo gestegen zijn. Ook gaf de extreem lage rente volgens beide heren ondersteuning aan de banken, omdat zij daardoor betere winstmarges konden halen. Daarmee konden banken hun buffers versterken.

Cor Wijtvliet is ook van mening dat de macht van centrale banken overschat wordt: “Als ze echt zo veel in hun mars hadden, was de crisis al lang bezworen. Voor hen was het de afgelopen jaren ook tasten in het duister.”

 

Kerstcadeau als nachtmerrie

Elmer 0 Reactie

kerstcadeau1

Afgelopen zaterdag verscheen in het FD onze ingezonden brief: “Kerstcadeau als nachtmerrie”. Zie hier de tekst.

Kerstcadeau als nachtmerrie

Terwijl de instorting van de bankensector in 2008 er in IJsland toe leidde dat momenteel 26 bankmanagers een celstraf uitzitten, is het in de rest van Europa weer ‘business as usual’. De Europese Centrale Bank besloot sinds maart van dit jaar maandelijks € 60 mrd aan leningen op te kopen.

Het effect is nihil, zoals te voorzien was.

Niettemin zal de ECB op 3 december volgens ABN Amro-econoom Nick Kounis een vroeg kerstcadeau brengen, waarbij het maandelijkse opkoopbedrag op € 80 mrd uitkomt (FD 23 oktober).

Kounis stelt voor om het officiële inflatiedoel van 2% naar 4% op te hogen. Bijzonder hoe zowel ECB als ABN Amro blijven volharden in een strategie die niet werkte en ook straks niet zal werken. Als je al niet in staat bent om een inflatiedoel van 2% te halen, hoe zinloos is het dan om uitgebreide theoretische bespiegelingen te wijden aan wat kan gebeuren als naar 4% inflatie wordt gestreefd? Het toppunt in het artikel van Kounis op de opiniepagina van deze krant is de suggestie dat een belangrijk deel van het doel gehaald kan worden door het gecoördineerd en geloofwaardig naar buiten te brengen.

Kounis gaat uit van een maakbare economie terwijl honderden jaren geschiedenis laten zien dat een economie niet maakbaar is.

Het wordt hoog tijd dat economische geschiedenis weer een verplicht vak wordt op de universiteiten.

De grote fout die Kounis en de ECB bovendien maken, is dat de centrale banken bij een hoger inflatiedoel nog grotere verliezen zullen moeten nemen op het moment dat de markt droog valt en ze hun obligaties niet kwijt kunnen omdat niemand ze wil hebben. Het kerstcadeau van de ECB zal een complete nachtmerrie blijken te zijn.

Forse deflatie is in aantocht en er is geen (centrale) bankier die dat kan voorkomen.

Elmer Hogervorst en Eric Mecking, auteurs van ‘Deflatie in aantocht’
nachtmerrieDe aanleiding voor onze brief was een tweetal artikelen in het FD van vrijdag 23 oktober. In het eerste artikel stond het volgende:

“Daarmee zinspeelt Draghi ondubbelzinnig op een opvoering van het lopende programma. Sinds maart koopt de ECB maandelijks voor € 60 mrd aan leningen op en daarmee gaat ze door tot eind oktober volgend jaar. Dat kan dus meer worden of langer duren. Zo voorspelde kredietbeoordelaar Standard & Poor’s vorige maand een verdubbeling van de monetaire stimulus.
[…]
‘De ECB zal vrijwel zeker een vroeg kerstcadeau brengen dit jaar’, zei ABN Amro-econoom Nick Kounis over de aankomende rentevergadering op 3 december.”

Deze Nick Kounis schrijft in dezelfde krant een ingezonden column genaamd “Hoog tijd voor gecoördineerde verhoging inflatiedoel”. De inhoud van deze column was aanleiding voor onze ingezonden brief.

Inflatiedoel

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Interview Mecking en Hogervorst: “Crisis is nog niet voorbij”

Elmer 0 Reactie

Frank Knopers van MarketUpdate heeft ons onlangs geïnterviewd, zie hieronder het interview. Hier vind je het artikel op de website van MarketUpdate.

Interview Mecking en Hogervorst: “Crisis is nog niet voorbij”

Deflatie-in-aantoch-coverBegin deze maand verscheen alweer de negende druk van het boek ‘Deflatie in Aantocht’, geschreven door Eric Mecking en Elmer Hogervorst. Toen in 2005 de eerste druk van dit boek verscheen was men blijkbaar nog niet klaar voor een kritisch geluid, want het boek kreeg gemengde recensies.

Maar het duurde niet lang voordat de historicus Eric Mecking gelijk kreeg. In 2008 brak de grootste financiële crisis uit sinds de Grote Depressie. Financiële instellingen stonden op omvallen en werden met noodgrepen van centrale banken en overheden overeind gehouden of genationaliseerd. De aandelenmarkt stortte in elkaar en de huizenprijzen begonnen te dalen. Eerst alleen in de Verenigde Staten, maar later ook in verschillende Europese landen.

We spraken in Amsterdam met Eric Mecking en Elmer Hogervorst over de nieuwste editie van het boek Deflatie in Aantocht. Hoe komen we deze crisis weer te boven? En wat staat ons nog te wachten? En kunnen we lessen trekken uit het verleden?

Het is alweer zeven jaar geleden dat de financiële crisis uitbrak. Waar staan we nu?

Sinds het uitbreken van de financiële crisis in 2008 zijn de wereldwijde schulden met 40% gestegen, zo merkt Eric Mecking op. We hebben de kredietcrisis dus helemaal niet opgelost, we hebben alleen maar tijd gekocht en het probleem nog groter gemaakt. Veel van de economische groei die we nu zien is mogelijk gemaakt door goedkoop krediet en door ingrijpen van overheden en centrale banken. Centrale banken hebben banken nieuw geld gegeven in ruil voor slechte leningen en aandelenkoersen stijgen omdat spaarders door de lage rente de beurs op gaan. De huizenmarkt trekt ook weer aan, maar dat is alleen maar omdat de rente zo extreem laag is en omdat de overheid verschillende maatregelen heeft toegepast om het kopen van een huis te stimuleren.

Dat alles heeft gezorgd voor stijgende aandelenkoersen en een herstel van de huizenprijzen in de populairste gebieden. Maar van een fundamenteel herstel van de economie is nog steeds geen sprake. De werkloosheid ligt nog steeds hoger dan voor de crisis en veel mensen zitten in deeltijdbanen, hebben nulurencontracten of werken als ZZP’er. Voor deze grote groep mensen is de economische situatie veel onzekerder geworden sinds het uitbreken van de crisis.

Centrale banken en overheden hebben een complete ineenstorting van het financiële systeem vooralsnog weten te voorkomen. Hadden jullie dat verwacht?

Enerzijds verbaast het ons wel, maar aan de andere kant ook niet. Centrale banken en overheden hebben ongekende maatregelen gebruikt om de bankensector overeind te houden. Zij willen natuurlijk voorkomen dat het huidige financiële systeem uit elkaar valt. Alles was er dus op ingesteld om het huidige falende systeem in stand te houden en daarvoor werden de zwaarste middelen ingezet.

Al in 2005 voorzagen jullie dat er een grote crash zou komen. Waarop was deze verwachting gebaseerd?

Als je goed kijkt naar het verleden zie je steeds terugkerende patronen. De aanloop naar de crisis van 2008 was voor een groot deel vergelijkbaar met de ‘Roaring Twenties’ in de Verenigde Staten, de periode waarin de economie opbloeide door een ongekend optimisme over de toekomst. In beide gevallen werd er volop met geleend geld gespeculeerd. In de jaren twintig gebeurde dat vooral met aandelen, in de aanloop naar de crisis van 2008 vooral met vastgoed.

roaring-twentiesEn net als in de jaren twintig van de vorige eeuw was er ook aan het begin van de 21e eeuw sprake van een ongekend optimisme. Op een gegeven moment kon je in Nederland bij de bank een hypotheek krijgen van 130% ten opzichte van de waarde van het huis. En dat kon ook nog eens aflossingsvrij! De Nederlandsche Bank en de AFM stonden erbij en lieten het allemaal maar gebeuren.

Men dacht dat de huizenprijzen alleen maar verder konden stijgen en daarom namen huiseigenaren zonder problemen een extra lening op hun huis om die nieuwe keuken, een verbouwing of zelfs een vakantie of nieuwe auto te financieren. Toen ik dat allemaal zag ben ik me pas echt zorgen gaan maken. Ik heb toen het boek ‘Deflatie in Aantocht’ geschreven om mensen te waarschuwen voor de gevolgen van dat roekeloze leengedrag.

 

In het boek besteden jullie veel aandacht aan de Kondratieff cyclus…

Als je naar de geschiedenis kijkt zie je steeds langdurige golfbewegingen in de economie. De Russische econoom Nikolai Kondratieff (1892-1946) was een van de eerste die over deze golfbeweging publiceerde. Veel later werden zijn ideeën opgepikt door de Oostenrijkse econoom Schumpeter, die de verschillende fasen van deze cyclus vergeleek met de vier seizoenen.

Net als met de vier jaargetijden kent ook de economie volgens Schumpeter verschillende fasen en net als in de natuur kunnen die jaargetijden van de economische cyclus korter of langer duren en in kracht verschillen. Sommige jaren hebben we een strenge winter, andere jaren juist een zachte. Dat betekent ook dat de winterperiode van de Kondratieff fcyclus de ene keer veel strenger is dan de andere keer.

We zijn ervan overtuigd dat deze terugkerende patronen in de economie te maken hebben met het natuurlijke gedrag van mensen. Menselijke kenmerken als hebzucht en angst waren in het verleden niet anders dan nu. Daarom blijkt steeds weer dat we als collectief niet in staat te zijn van de geschiedenis te leren en daarom is er eens in de zoveel tijd sprake van een grote crisis. Vroeger had de economische cyclus een lengte van ongeveer vijftig jaar, maar omdat de gemiddelde levensverwachting is toegenomen is deze cyclus nu een paar jaar langer geworden.

Kondratieff cycles

Kondratieff cycli en de aandelenmarkt (1814-2009)

Vergelijken we de Chinese beurscrash van afgelopen zomer met de beurscrash in de Verenigde Staten van 1929, dan zien we ook veel overeenkomsten. Zowel de duur als de omvang van de correctie was vergelijkbaar en ook was er in de aanloop naar beide beurscrashes het gedrag van beleggers vergelijkbaar. Net als in de jaren ’20 van de vorige eeuw werd beleggen speculeren en was het opeens hip om in aandelen te zitten. Door met geleend geld te beleggen konden de koersen naar een onhoudbaar hoog niveau stijgen en was een crash onafwendbaar.

Vlak voor de beurscrash van 1929 wisten ook schoenenpoetsers welke aandelen je moest kopen. En afgelopen zomer was het in China voor heel veel mensen opeens hip om in aandelen te beleggen. Iedereen die maar een beetje geld had zat met zijn of haar telefoontje de aandelenkoersen te bekijken en te handelen. Als we iets van de geschiedenis kunnen leren is het wel dat je niet moet beleggen in iets waar de massa al in zit.

De geschiedenis herhaalt zich omdat het gedrag van mensen niet verandert. Men is gedoemd fouten uit het verleden te herhalen. Dat heeft de Duitse filosoof Georg W.F. Hegel (1770-1831) al eens mooi verwoord. Hij zei ooit dat de geschiedenis ons uiteindelijk alleen maar leert dat mensen er niets van willen leren. We kunnen hem niet meer gelijk geven…

image001

De beurscrash in China vergeleken met de Dow Jones in 1929 en 1930

Hebben we het dieptepunt van de crisis al bereikt?

Sinds het voorjaar van 2009 zit de aandelenmarkt in een opwaartse trend. En zelfs over de huizenmarkt horen we de laatste tijd steeds meer positieve geluiden. Maar als we er kritisch naar kijken zien we eigenlijk maar weinig lichtpuntjes. Zoals gezegd ligt de werkloosheid nog steeds hoger dan voor de crisis en is er voor heel veel mensen minder baanzekerheid.

Het herstel van de aandelenmarkt en het aantrekken van de huizenmarkt is grotendeels te verklaren door de extreem lage rente, waardoor men meer kan lenen. Volgens sommige economen klimmen we alweer uit het dal en zitten we alweer in een opgaande fase van de economie. Jaap van Duijn, een econoom die zich gespecialiseerd heeft in conjunctuur en cycli, is bijvoorbeeld van mening dat we aan de vooravond staan van een volgende opwaartse innovatiecyclus. Een innovatiecyclus waarin technologiebedrijven als Facebook, Apple, Tesla en dergelijke een belangrijke rol spelen.

Dat zijn weliswaar interessante ontwikkelingen, maar desondanks blijven wij van mening dat de grote economische trend nog steeds neerwaarts is. De wereldwijde schulden nemen onhoudbare proporties aan en dat is ook de reden dat centrale banken de rente nog niet durven te verhogen. Voordat we aan de volgende bloeifase van de economie komt moeten we eerst wat doen aan die onhoudbare schulden.

Wat moeten we met al die schulden doen?

We kunnen pas uit de crisis komen als we de schuldenlast terugbrengen naar een aanvaardbaar niveau. Dat betekent dat er linksom of rechtsom verliezen geleden moeten worden. Laten we de schulddeflatie zijn gang gaan, dan wacht ons in het beste geval een lange periode van economische krimp, dalende consumentenbestedingen en een dalend welvaartsniveau. Besluiten we schulden kwijt te schelden, dan moeten spaarders direct grote verliezen incasseren.

In plaats daarvan kiest men voor de route die op korte termijn de minst dramatische gevolgen heeft, namelijk die van financiële repressie. Denk aan een extreem lage of zelfs negatieve rente, het uitbannen van contant geld, bail-ins en de eventuele invoering van een spaardersheffing. Tot een bepaald niveau zullen mensen dat accepteren, maar als overheden en centrale banken daar te ver in gaan zal men vanzelf uit dit financiële systeem vluchten.

Stel je eens voor dat de rente op spaargeld negatief wordt, dan haal je je geld toch weg bij de bank? De stap naar goud en zilver kopen ligt dan opeens veel meer voor de hand voor een grote groep mensen.

Komt er een revolutie?

Het is naïef te denken dat zoiets ons niet zal overkomen, omdat we in een Westerse beschaving leven. De geschiedenis leert ons dat het eerst heel erg slecht moet gaan, voordat er grote veranderingen komen. We zijn vandaag de dag getuige van het falen van onze verzorgingsstaat en welvaartsstaat. Politici hebben heel veel beloftes gedaan aan het volk, maar nu wordt het voor steeds meer mensen zichtbaar dat deze niet waargemaakt kunnen worden.

Neem als voorbeeld ons pensioenstelsel. We dachten dat we genoeg gespaard hadden voor de oude dag, maar nu de rente zo laag is komen we opeens in de problemen. Het benodigde rendement wordt niet meer gehaald, wat betekent dat er in de toekomst minder pensioen uitgekeerd kan worden. De jongere generatie heeft al geen hoge verwachtingen meer dat er nog genoeg pensioengeld over is op het moment dat zij het nodig hebben. Ondertussen worden de rekenregels aangepast en de premies verhoogd, waarmee de indruk wordt gewekt dat de pensioenproblemen niet van structurele aard zijn en dat deze met wat kleine aanpassingen verholpen kunnen worden.

Kan de Federal Reserve de rente verhogen?

In 1927 moest de Fed de rente verlagen om een kapitaalvlucht uit Europa richting de Verenigde Staten af te remmen. Nu hebben we een vergelijkbare situatie met de Federal Reserve en de dollarschulden in emerging markets. Dat de Federal Reserve de rente in september niet durfde te verhogen geeft al aan dat de centrale bank machteloos staat. Eigenlijk zou ze de rente juist moeten verlagen, maar die ruimte heeft de centrale bank niet meer.

Het verder verlagen van de rente is eigenlijk geen optie. Het verder uitbreiden van QE is nog wel mogelijk, maar we hebben de afgelopen jaren gezien dat deze vorm van stimulering slechts een zeer beperkte impact heeft op de reële economie. Deflatie blijft de boventoon voeren en zal volgens onze analyse ook de komende jaren een drukkend effect hebben op de prijzen.

Fed1920

In 1927 verlaagde de Fed juist de rente om een kapitaalstroom richting de VS af te remmen

Biedt goud een uitweg?

Sinds 1971 is er geen monetair anker meer. Sindsdien begon alles te ontsporen. We kregen de oliecrisis, gevolgd door een periode van zeer hoge inflatie en geldontwaarding. Het geld verliest aan waarde en het is slechts een kwestie van tijd voordat men het vertrouwen verliest in overheden en centrale banken. Het wordt steeds duidelijker dat ook zij het antwoord niet meer weten en ons niet de weg naar economische groei en voorspoed kunnen brengen.

Men voelt dat er iets niet goed zit en daarom begint er al een vlucht richting tastbare zaken. Dat komt in een stroomversnelling als de financiële repressie toeneemt. De massa schuilt nog steeds in staatsobligaties, maar wat als deze niet meer veilig zijn? Dan moet men op zoek naar een andere vluchthaven. Historisch gezien kom je dan steeds weer uit bij edelmetalen.

Toch verwachten wij geen terugkeer naar een goudstandaard, omdat een koppeling van geld aan goud niet vol te houden is. Dat hebben de Amerikanen in het verleden al eens geprobeerd, totdat het buitenland op een gegeven moment het vertrouwen opzegde en massaal goud begon op te vragen in ruil voor hun dollarreserves. Het buitenland was er niet gerust op dat ze ooit nog goud zouden zien, omdat de Amerikaanse overheid tegelijkertijd een kostbare oorlog in Vietnam en een uitbreiding van de verzorgingsstaat probeerde te financieren.

De goudvoorraad van de VS daalde eind jaren ’60 zo snel dat de toenmalige Amerikaanse president Nixon een einde maakte aan de inwisselbaarheid van goud. Hieruit kunnen we concluderen dat er met een goudkoppeling altijd gefraudeerd en geknoeid kan worden. Dat is ook wat er door de geschiedenis heen steeds weer gebeurde, zo merkt Mecking op. Dat gebeurde met papiergeld en met het verlagen van de hoeveelheid goud en zilver in muntstukken.

Er zijn meer voorbeelden van te vinden in de geschiedenis. Iedere keer als de twijfel over de waarde van het geld toeneemt, wil men het papiergeld en de tegoedbonnen inwisselen voor fysiek goud of zilver. Dat gebeurde in Frankrijk in het tijdperk van John Law en dat gebeurde in Nederland met de zilverbonnen.

Wat is jullie verwachting voor de goudprijs?

Elmer Hogervorst ontwikkelde een cyclisch model om de ontwikkeling van de goudprijs te simuleren. Volgens dat model zou de goudprijs in juli dit jaar een bodem bereiken, om vervolgens weer in een opwaartse cyclus te komen. Deze opwaartse beweging zal volgens hem aanhouden tot 2018, waarbij de prijs van goud meerdere keren over de kop gaan. Hogervorst merkt op dat het een parabolische beweging zal zijn, waarbij de grootste stijging gerealiseerd wordt in de allerlaatste fase van de cyclus. Ook de zilverprijs zal volgens dit model de komende jaren weer in een opwaartse trend komen.

Kan Bitcoin vandaag de dag een rol van betekenis spelen?

De opkomst en de populariteit van virtuele munten als Bitcoin maakt duidelijk dat er iets broeit en dat men zoekt naar alternatieven voor een falend geldsysteem. Maar we geloven niet dat men massaal zal overstappen op virtuele munten. Men zal in het extreme geval eerder kiezen voor iets dat zich in het verleden bewezen heeft, namelijk goud en zilver. Bitcoin is interessant, maar we verwachten er eerlijk gezegd niet teveel van.

Machtsverschuiving richting Azië

Als je verder terugkijkt in de geschiedenis zie je dat de Westerse wereld niet altijd de meest dominante wereldmacht was. Voor 1800 lag het zwaartepunt van de wereldeconomie namelijk ook al in Azië, zoals de volgende historische grafiek laat zien. China en India waren toen de grootmachten, met een gezamenlijke economie die groter was dan de helft van de wereldeconomie.

economic-power-asia

Economische macht verschuift terug naar Azië

Volgens Mecking en Hogervorst is het slechts een kwestie van tijd voordat China de rol van wereldleider weer zal overnemen van de Verenigde Staten. Na de Tweede Wereldoorlog lag Europa in puin en had de VS de grootste industriële basis. De afgelopen decennia is die onder het mom van globalisering verschoven richting Azië. Dat is nu de regio waar het meeste groeipotentieel zit.

Regelmatig lezen we berichten dat China haar kapitaalmarkt verder wil openstellen en dat ze haar munt wil laten opnemen in de SDR. Deze ontwikkelingen zijn niet meer tegen te houden. We gaan van een falend Bretton Woods systeem naar een systeem dat bepaald zal worden door Beijing. China heeft een beslissende rol gekregen in de hervorming van het wereldwijde monetair systeem, net zoals de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog de rol van wereldleider op zich nam.

En hoe zien jullie de toekomst voor Europa?

Wat ons betreft zijn er in een te korte tijd teveel landen toegevoegd aan de muntunie. Daardoor is er momenteel onvoldoende politieke en fiscale eenheid in het beleid. Historisch gezien is dat geen succesvolle combinatie gebleken. We zien nu al dat de sterke eurolanden moeten opdraaien voor de problemen van de zwakkere lidstaten van de muntunie.

Deze vorm van solidariteit kent zijn grenzen. We kunnen de schulden van een land als Griekenland wel op de lange baan schuiven en een soepele terugbetalingsregeling treffen, maar we zijn het er denk ik wel over eens dat er een grote kans is dat het geld dat we aan de Grieken hebben uitgeleend helemaal niet meer terug komt.

Wil het Europese project met een gemeenschappelijke munt een succes worden, dan moet er op Europees niveau een centralisering van de macht plaatsvinden. Het is nog maar de vraag of daar onder de Europese bevolking genoeg draagvlak voor te vinden is. Kijk naar de populariteit van politici die zich sterk tegen Europa keren (Wilders in Nederland, Marine Le Pen in Frankrijk). Komt er ergens in Europa een populist aan de macht, dan bestaat de kans dat het betreffende land uit de muntunie zal stappen.

Erik Mecking ziet in het Europese eenwordingsproject een parallel met de geschiedenis van Nederland, namelijk met de Patriottentijd. Nadat Frankrijk in 1795 de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden had veroverd ontstond er een discussie over hoe deze nieuwe Republiek bestuurd moest worden.

Het land werd verdeeld in twee groepen: De Unitariërs die vonden dat de macht gecentraliseerd moest worden, terwijl de Federalisten aan de andere kant de oude machtsstructuren (van de provinciën en de steden) in stand wilden houden. Het land dreigde daardoor onbestuurbaar te worden, totdat in 1798 de knoop werd doorgehakt met een staatsgreep van achtereenvolgens de radicale en de gematigde Unitariërs. Een jaar later, in 1799, werd het oude systeem van de Zeven Provinciën opgeheven en werd de macht gecentraliseerd. De nieuwe eenheidsstaat kreeg één wet, één begroting en gelijke belastingen voor iedereen. Europa staat nu voor een soortgelijke uitdaging als de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Europa mist niet alleen een fiscale, maar ook een politieke eenheid. Kijk hoe Europa worstelt met de vluchtelingencrisis. Dit probleem dreigt Europa plat te leggen, want de verwachting is dat er nog veel meer vluchtelingen naar Europa toe komen. Al deze mensen hebben onderdak nodig en op termijn moet er ook werkgelegenheid voor ze zijn. Dat verhoogt de druk op de samenleving.

Tot slot: Wat moet je nu doen als je vermogen hebt?

In de nieuwste druk van ons boek Deflatie in Aantocht bespreken we ons HAAST model. Dit is een soort stappenplan dat je kunt doorlopen om je financieel voor te bereiden op de economische onzekerheden die de toekomst kan brengen. De letters staan voor hypotheek, aflossen, alternatieven, sparen en troy ounce. We hoeven denk ik niet uit te leggen waar dat laatste voor staat.

We hebben het model zo genoemd omdat we van mening zijn dat je als burger snel moet handelen. Belangrijk is dat je je vermogen niet alleen op papier bezit, maar dat je ook een deel moet omzetten in tastbare bezittingen. Ook is het in het deflatiescenario dat wij verwachten verstandig om je schulden af te bouwen. Wil je meer weten over ons model, lees dan denieuwste druk van ons boek.

eric-mecking

Eric Mecking (1959) is historicus, schrijver, financieel economisch analist en spreker. Eric studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en schreef onder andere de boeken Het drama van 1918, Neutraal Nederland in Oorlogstijd en in samenwerking met Hogervorst het boek Goud, geld en zilver. Zie ook Alsgeldjeliefis.nl

 

 

 

 

elmer-hogervorstElmer Hogervorst (1965) adviseert vermogende particulieren, is auteur, spreker, columnist en analist. Hogervorst studeerde Nederlands recht en fiscaal recht in Amsterdam en Leiden. Hij heeft gewerkt bij belastingadvieskantoren en begeleide prijswinnaars van de Staatsloterij. Zie ook Hogervorstadvies.nl

Boekentip? Deflatie in aantocht!

Elmer 0 Reactie

Gisteravond verscheen ons boek Deflatie in aantocht als boekentip op de site van de Telegraaf.

DFT-boekenlijst

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ma 19 okt 2015, 18:00

Boekentips

Bernanke verhulde onmacht Fed bij val Lehman

door onze redactie DFT

Fed-voorzitter Bernanke verzweeg tijdens hoorzittingen over de val van Lehman Brothers in 2008 dat de centrale banken te weinig vuurkracht hadden om deze bank te kunnen redden.

Net als minister van Financiën Henry Paulson wilde Bernanke niet publiekelijk erkennen dat de Fed totaal onvoldoende kapitaal bezat noch het gezag in de op hol geslagen financiële markten om een van de grote Wall Street-banken van een faillissement te redden.

Lehman viel dus om, en het was geen keuze om Lehman Brothers om te laten vallen, zo schrijft Bernanke in ‘The Courage to Act: A Memoir of a Crisis and its Afterpath’ (uitgeverij Wiley, €34,99). Daarmee keert Bernanke zich tegen de recente geschiedschrijving dat Lehman Brothers werd geloost om de rest van het financiële stelsel te redden.

Langs de afgrond

InAfrekenen met Griekenland’ toont Roel Janssen (uitgeverij Fosfor, e-book, €2,99) hoe Athene deze zomer langs de rand van de afgrond stuurder. Nog nooit werd een land met zoveel steun van een faillissement gered. Janssen schetst met Griekenland als centrum hoe de monetaire unie zich in de eurozone ontwikkelde en hoe ‘de vloek van de euro’ het speelveld daana drastisch beperkte.

Na de redding van Griekenland door Europa ontpopte premier Alexis Tsipras, leider van Syriza, zich vreemd genoeg onverwacht als een soort held. Ondanks enorme bezuinigingen en privatiseringen. Dat liep snel anders en Europa is nog lang niet af van Griekenland, schrijft Janssen.

Gas-activisme

In ‘Tussen hoogmoed en hysterie’ van Remco de Boer (uitgeverij Veen Media, €39,40) verbaast onderzoeker Remco de Boer zich erover hoe activisten erin zijn geslaagd de winning van schaliegas feitelijk te blokkeren. Proefboringen zijn nu taboe, de discussie erover is op overheidsniveau gestopt. Terwijl de behoefte aan brandstof blijft.

Volgens De Boer staat hier heel typerend, zoals bij veel vernieuwingen, de voor Nederland cruciale ingenieurstraditie op het spel: goed onderzoeken, zorgvuldig en in stapjes testen en dan leren als het mis gaat. Dat blokkeert veel innovaties, waarschuwt De Boer.

In de achtste editie van ‘Deflatie in aantocht’ (Vrije Uitgevers, €25) waarschuwen Elmer Hogervorst en Eric Mecking voor de consequentie van een wereldwijd verslechterende economie. In een recent blog meldden de auteurs ‘sterk het idee’ te hebben dat China, wat de aandelenbeurs betreft, het Amerika van 1929 is’.

‘Crashpotentie’

Ze volgen niet meteen de actualiteiten, maar de lange conjunctuurgolf van de Kondratieffcyclus. Omdat deflatie gepaard gaat met een demografische ramp en een lange periode van economische depressie, bieden ze vijf tips aan lezers om zich tegen die Kondratieffwinter te wapenen. Ze zien een periode met nieuwe crashpotentie’.

Ze verwijzen in veel werk naar Steve Puetz, die als analist de acht grootste beurscrashes bestudeerde – allereerst de tulpenbollenrally in 1637 tot en met de Nikkei-crash van 1990. Een bizarre vondst is dat alle acht crashes begonnen rondom volle maan; zes dagen voor tot drie dagen na een volle maan en dat binnen zes weken na de zonsverduistering. En: als de grote paniek uitbreekt, duurde het twee tot vier weken voordat de bodem werd.

Tegen de echo van Marx

Maar Marc De Vos, hoogleraar arbeidsrecht (Universiteit van Gent) en voorman van de Vlaamse denktank Itinera, schrijft in zijn boek ‘Ongelijk maar fair’ (uitgeverij Lannoo Campus, €29,99) dat die ongelijkheid rustend op verdienste iedereen in een economie juist ten goede zal komen. De Vos keert zich tegen ‘de echo van Karl Marx’ bij Pikety, schrijft hij.

,,Economische ongelijkheid hoeft geen probleem te zijn als ze verdiend is en een meerwaarde reflecteert en beloont.” Het gaat om gelijke kansen, niet een gelijk eindresultaat, stelt hij.

Deflatie in aantocht 9e druk is uit! Actueler dan ooit, want deflatie sluipt eurozone weer binnen.

Elmer 0 Reactie

Deflatie-in-aantoch-cover

De nieuwe, bijgewerkte 9e druk van Deflatie in aantocht, vijf stappen om de komende crises te overleven, is weer volop verkrijgbaar.

We hebben enkele kleine correcties en een paar bijwerkingen betreffende Griekenland en China aangebracht. In het nieuwe boek hebben we voorts een vergelijking gemaakt tussen de Dow Jones index van 1929 en de huidige Shanghai Composite index. We zien parallellen en hebben sterk het idee dat China, wat de aandelenbeurs betreft, het Amerika van 1929 is.

Ter vergelijking: de Dow Jones daalde van 3 september tot 13 november 1929 ofwel 71 dagen met 49 procent; de Shanghai Composite daalde van 12 juni tot 26 augustus 2015 ofwel 75 dagen met 44 procent.

Het vervolg in 1929 suggereert dat de Chinese aandelenbeurs zou moeten herstellen tot eind januari 2016.

We volgen het nauwgezet want de invloed van China wordt steeds groter in de wereld.

SHC-DJIA

Haarlemse Prinsjesdaglunch

Elmer 0 Reactie

In 2014 was Elmer Hogervorst spreker tijdens de eerste editie van de Haarlemse Prinsjesdaglunch. Gisteren werd hij opgevolgd door Barbara Baarsma, hoogleraar Marktwerking- en mededingingseconomie aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de UvA, Kroonlid bij de SER en algemeen directeur van SEO Economisch Onderzoek. Zij hield in de Lichtfabriek in Haarlem een prima presentatie waarin zij waarschuwde voor te veel economisch optimisme en wees op de kwetsbaarheid van onze economie als gevolg van de hoge schuldpositie van veel huishoudens. Ook liet Barbara Baarsma zien dat de belastingwetgeving in Nederland een verstorend effect heeft op de economie.

Na afloop van haar presentatie bood Elmer Hogervorst haar één van de laatste exemplaren aan van de achtste druk van Deflatie in aantocht. Barbara boft, want zij kan het boek nu al op haar nachtkastje hebben liggen, terwijl anderen moeten wachten totdat de negende druk verschijnt. Naar verwachting zal dat eind september het geval zijn.

Foto: Noortje Dalhuijsen

hpl2015 boekoverhandiging elmer hogervorst aan barbara baarsma 15-09-15

Interview Edelmetaalblog

Elmer 0 Reactie

Vandaag geplaatst op Edelmetaalblog: een interview met ons over de wereldeconomie, de goud- en zilverprijs en de verwachte koersontwikkeling van goud en zilver.

Interview Elmer Hogervorst & Eric Mecking

Vandaag tijd voor een nieuw soort artikel, namelijk een interview met Elmer Hogervorst en Eric Mecking. De auteurs van o.a. Geld, goud en zilver. In dit interview geven Elmer en Eric hun visie op de huidige economische ontwikkelingen, deflatie en hun verwachting voor de goudprijs.

 

Elmer en Eric: waar kennen wij jullie van?

eric-meckingEric Mecking:

In 2005 schreef ik het boek Deflatie in aantocht waarin ik waarschuwde voor een grote financieel-economische crisis. Aanvankelijk werd ik uitgelachen. Waar de eerste druk nog werd afgedaan als ‘tijdverspilling’, was de tweede druk in 2008 ineens ‘must read’.

 

 

 

elmer-hogervorst1Elmer Hogervorst:

Ik begon in 2005 lezingen te geven over de komende grote crisis. Toen Erics boek op de markt verscheen, sloot dat zozeer op mijn mening aan, dat ik het boek tijdens lezingen ben gaan promoten. Iemand tipte Eric dat ik zijn boek aanprees. Zo zijn we in contact gekomen en een jaar later schreven wij samen ‘Geld, goud en zilver’ (2011, 2e druk).

 

Eric: En door de meer dan soepele samenwerking besloot ik dat het tijd werd om Deflatie in aantocht samen geheel te herschrijven in de 8e druk. Binnenkort verschijnt de 9e druk. Verder handel ik op de financiële markten op basis van een zelf ontwikkeld systeem. Een dezer dagen kunnen beleggers onze ‘deflatieportefeuille’ automatisch laten volgen met een eigen account en een relatief klein minimumbedrag (€ 5.000).

De economie herstelt, de huizenmarkt trekt aan, we krijgen zelfs lastenverlichting. De deflatie lijkt even afgewend. Krijgen we nog deflatie en zo ja, wat is dan het effect voor de goud- en zilverprijs?

Deflatie is nog altijd alom zichtbaar. Misschien niet in het cijfer van het CBS maar wel in de vraaguitval die in veel sectoren fors is. Momenteel laten we ons in slaap sussen door de media-aandacht voor een aantrekkende economie, denkend dat het leed geleden is. Niets is minder waar. De vraaguitval zal weer flink verhevigen. De centrale banken en overheden hebben alles op alles gezet om de banken en de economie overeind te houden. Binnenkort zal blijken dat het slechts een kortetermijneffect heeft gehad. Er is voor gezorgd dat de afrekening is uitgesteld, niet afgesteld. Door grote hoeveelheden krediet in de financiële economie te pompen hebben zij de grootste bubbel allertijden gecreëerd, die van de obligatiemarkten waardoor goud als belegging in de verdrukking kwam. Overheden zijn zelf onderdeel van het probleem geworden doordat zij zoveel geld uitgegeven hebben dat hun eigen kredietwaardigheid in het geding komt. Griekenland is daarvan bij uitstek het  voorbeeld. Het land is eigenlijk failliet, maar wordt overeind gehouden door de Europese geldkraan. De laatste steun van 86 miljard euro heeft een eurocrisis afgewend, maar wel  een flinke deuk geslagen in het europroject en de kredietwaardigheid van de betrokken Europese overheden sterk verslechterd. . Het wachten is op een grote schuldencrisis die gegarandeerd gaat komen, als de kapitaalmarktrente verder gaat stijgen waardoor de moeder aller bubbels – die van de obligatiemarkten – uiteen zal laten spatten. Dan zullen ook de aandelenbeurzen scherp dalen en zal de wereldeconomie in een recessie belanden, de deflatie toeslaan en een depressie veroorzaken.

En dát is een perfecte voedingsbodem voor een hele forse stijging van de goud- en zilverprijs. De vraaguitval zal de economie treffen en geld laten stromen naar goud en zilver. De deflatoire krachten zullen dus juist niet de goud- en zilverprijs drukken, integendeel. Dat goud en zilver alleen maar stijgen bij toenemende inflatie is echt nonsens. Van 1980 tot 1999 daalde de inflatie terwijl de edelmetalen ook zakten. Van 1999 tot 2011 steeg de goudprijs 12 jaar lang met dubbele cijfers terwijl de inflatie flink daalde. Goud en zilver doen het uitstekend in een deflatoir scenario. Edelmetalen zijn een uitstekende bescherming, vooral ook tegen het omvallen van overheden en valuta’s die steeds verder wegzakken.

Waardoor zal goud en zilver in prijs gaan stijgen?

Als wereldwijd de obligatiemarkten onderuit gaan en obligaties niet langer als veilig worden beschouwd, blijven alleen goud en zilver over als veilige haven. Vanuit onze technische en cyclische analyse denken wij dat zowel goud als zilver dit jaar de bodem bereiken.

Goud heeft volgens onderstaand door mij ontwikkeld seizoensmodel inmiddels de bodem bereikt. Dit model is niet op de dag nauwkeurig, maar geeft de grote bewegingen aan. Misschien dat er in augustus nog een terugval komt  en  we nog een tijdje zijwaarts gaan. Maar daarna beginnen we naar mijn verwachting aan een nieuwe langdurige stijging, zoals onderstaande grafieken laten zien.

seizoensmodel-goud

Op de X-as wordt de procentuele verandering getoond, waarbij het gaat om de vaststelling van de positieve trend.

Ook onderstaande grafiek van de goudprijs in de afgelopen twintig jaar bevestigt deze bodem.

goud-futures-seizoenen

Wanneer in het najaar van 2015 een wereldwijde schuldencrisis losbarst, zullen beide edelmetalen verder stijgen en zal vooral zilver tot in 2018 gigantische sprongen omhoog maken, zoals onderstaande grafiek laat zien.

seizoensmodel-zilver-zilverprijs

Voor meer informatie verwijzen Elmer Hogervorst & Eric Mecking graag naar hun boeken  Geld, goud en zilver (2e druk) en Deflatie in aantocht (8e druk).

Disclaimer: Dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Volg het gratis webinar!

Elmer 4 Reactie

Woensdagochtend 10.00 uur kun je gratis een webinar volgen getiteld “In 5 stappen financiële overvloed in crisistijd”. De organisatie van het webinar is in handen van Désirée Murk-Scholten. Zij heeft Elmer Hogervorst gevraagd dit webinar te geven. Zie hieronder het bericht dat Désirée heeft uitgevaardigd.

Overvloed

Als je wist dat je in 1 uurtje meer Overvloed in je leven kunt brengen, zou je dat dan doen?

Schrijf je nu in voor deel II uit de 3 delige gratis webinarserie ‘Overvloed’ van aankomende woensdag.
Dit keer ligt de focus op Overvloed in Geld:
Hoe je in 5 stappen financiële overvloed creëert in crisistijden.

Ik leid het webinar in door je te laten zien hoe geld een gevolg kan zijn van je attitude.
Vervolgens heb ik Elmer Hogervorst gevraagd mijn gast te zijn voor jullie. Elmer Hogervorst is een bijzondere nieuwe denker en doener op het financiële vlak.

Elmer is degene die, op het moment dat er nog geen enkel vuiltje aan de lucht was op de vastgoedmarkt, de instorting van het gehele vastgoed al precies had voorspeld!
Iedereen, inclusief ik, kon niet geloven dat het waarheid zou worden.

Zijn bijzondere kijk en kennis op het gebied van geld, deel ik graag met jou. Elmer is auteur van het boek Deflatie in aantocht, trader, adviseur, columnist, analist en ongetwijfeld zul je hem op BNR hebben horen spreken waar hij vaak te gast is.

Dus:

  • Heb je je wel eens afgevraagd of de crisis nu echt voorbij is? En/of twijfel je wel eens of al die positieve berichten in de media kloppen? “Ze” zeggen dat dit hét moment is om een huis te kopen, maar is dat ook echt zo?
  • Wat nu als die berichten niet helemaal of helemaal niet kloppen, krijgen we dan opnieuw een crisis en zo ja, hoe bescherm ik me dan? Hoe bescherm ik mijn vermogen en wat doe ik met mijn huis?

Dan is dit webinar absoluut een aanrader voor jou, want we zullen schetsen:

  • Wanneer de crisis een einde neemt,
  • Hoe de huizenmarkt zich gaat ontwikkelen en
  • Hoe financiële overvloed bereikt kan worden, ook in tijden van crisis.

Je kunt het webinar gewoon achter je pc volgen.
Uiteraard is er ruimte om vragen te stellen in de chat.
Het webinar is op woensdag 24 juni om 10.00 uur
En duurt maximaal één uur.

Schrijf je nu hier in voor het webinar op komende woensdag 24 juni 10 uur
Dan mail ik je de inloggegevens.

Notabene:
Het webinar is kosteloos en je kunt NIETS kopen!

En, denk je dat dit gratis webinar een rijk uurtje is voor jouw netwerk? Stuur deze e-mail dan even door aan hen, dat waardeer ik enorm.

Ik wens je overvloed!

Désirée Murk-Scholten

desireemurk@nieuwezakelijkheid.nl
www.nieuwezakelijkheid.nl

 

Lezers die het begrijpen: het deflatiescenario

Elmer 0 Reactie

 

 

Soms krijg je leuke berichten toegestuurd. Zoals de reactie van Rudina. Met haar toestemming mogen we die hier weergeven. Dank je wel Rudina!
MIJN REACTIEGeachte heer Mecking,

Sinds 2008 geloof ik in het deflatiescenario, zonder in die tijd uw boek gezien te hebben. Voor een klant in het bedrijfsleven mocht ik een trendstudie 15 jaar vooruit doen en zag de vele parallelen met Japan: een financiele crisis die leidt tot een economische crisis, met op hetzelfde (ongelukkige) moment een vergrijzende bevolking. Dat leidt tot een trendbreuk en kan een generatie lang “uitzitten” van de pijn betekenen. Waarbij de oude generaties het financieel relatief goed hebben en de huidige middenklasse en jonge mensen moeilijk. Zij betalen de prijs.

Ik ben me opnieuw aan het inlezen over deflatie, nu voor mijn eigen situatie (ben midden veertig, 20 jaar in consultancy gewerkt waarvan de laatste 10 jaar als ZZP’er).

Het valt erg tegen goede informatie te vinden, mogelijk ook door vertaal problemen met Japanse informatie. Robert Prechter’s ‘Conquer the Crash’ gelezen. Stuit helaas pas nu op uw boek. Het vandaag gekocht & vele interviews net gekeken op internet.

Eindelijk iemand in Nederland die zegt wat velen niet zien/willen aankomen. In heldere taal en met praktische adviezen.

Dank hiervoor,

Rudina de Lange

Interview Paul Buitink

Elmer 0 Reactie

Gisteravond werden we geïnterviewd door Paul Buitink. Bekijk en beluister het interview hieronder terug.

In De Week van Bitcoin aflevering 70 praten we met Eric Mecking en Elmer Hogervorst, schrijvers van ‘Deflatie in Aantocht’ en ‘Geld, goud en zilver’ over de door hun verwachte crash van de huizenmarkt en de aankomende deflatie. We praten over hoe je je kunt beschermen, over edelmetaal, bitcoin en meer.